گۆڕان نیوز – خۆرماوا بۆ بێهژام دڵفانی تەنها شارێکی نیشتەجێبوون نییە؛ خۆرماوا بەشێکە لە ژیانی، بیرەوەرییەکانی و جیهانی نووسینی. شارێک کە مێژوو و کەسایەتییە کلتوورییەکانی، لەگەڵ وشە و دەربڕینە کۆنەکانیدا، لە بیر و خەیاڵی ئەم نووسەرەدا هێشتا زیندوون.
دڵفانی لە تەمەنی منداڵییەوە دەستی بە کۆکردنەوەی وشە کۆنەکان کردووە؛ وشەگەلێک کە لە زاری پیران و بەساڵاچووانی کۆمەڵگەی خۆی بیستووە و هەر یەکەیان بۆی پەیامێک لە ڕابردووە. ئەم حەزەی سەرەتایی، دواتر بووەتە بەشێک لە ڕێگای نووسین و وشەنامەنووسینی ئەو؛ ڕێگایەک کە لە کۆتاییدا دەگاتە پاراستنی زمان و کەلتوور. ده‌رفه‌تێک ڕه‌خسا تا کوو له گه‌ل بێهژام دڵفانی وتوێژێکمان هەبێ کە دەیخوێننەوە.
«من تەنها خزمەتکارێکی بچووکم»
گۆران: بێهژام دڵفانی، خۆت چۆن بە خوێنەر دەناسێنیت؟
من بێهژام دڵفانی‌م و دانیشتووی خۆرماوام. هۆگری مژارە زانستییەکانم و هاوڕێیانم بۆ ناساندنم هەندێک پاشگر و پێشگر بەکار دێنن، بەڵام ئەوەی خۆم زیاتر پێی دڵخۆشم، ئەوەیە بە «خزمەتکارێکی زۆر، زۆر بچووک» بناسرێم. خزمەتکردن بە کوردستان گەورەترین شانازیی منە.
گۆران: ئەو حەزەی نووسین و کارکردن لەگەڵ وشەکان لە کوێوە سەری هەڵدا؟
لە تەمەنی زۆر کەمەوە. لە ساڵی یەکەمی سەرەتایی، دەستم کرد بە کۆکردنەوەی وشە کۆنەکان لە زاری بەساڵاچووان. بۆ ئەو تەمەنە شتێکی زۆر سەیر بوو. هاوتەمەنەکانم و تەنانەت کەسانێک کە لە من گەورەتر بوون، زۆر جار گرنگییان بەو وشانە نەدەدا؛ بەڵام من هەست دەکرد هەر وشەیەک چیرۆکێکی لەگەڵدایە.
گۆران: خۆرماوا بۆ تۆ تەنها شوێنی نیشتەجێبوونە، یان سەرچاوەی بیر و نووسینیشە؟
نەک تەنها بە جەستە، بەڵکوو بە بیر و یادەوەریش لە خۆرماوا دەژیم. خۆرماوا بۆ من شوێنی مێژوو و کەسایەتییە گەورەکانە. بەهلوول ماسی، بابا ڕەجاو، بابا حاتەم، بابا ساڵێ، بابانجووم، شاخۆشین، ڕێحانەخانم، بانوو مەیزەرد، بابا تەهیر، تورکەمیر ئازادبەخت، محەمەدتەقیی موومیڤەند، مەلا پەرێشان، نەوشاد و کەسانی دیکە، هەموویان وەک هاوڕێی منن. هەر لە کوێیەک بم، هەست دەکەم ئەوانیش لەگەڵ منن.
ئەم پەیوەندییەی دڵفانی لەگەڵ شارەکەی، تەنها پەیوەندییەکی جوگرافی نییە؛ بەڵکوو پەیوەندییەکی مێژوویی و هەستییە. بۆیە خۆرماوا لە نووسینەکانی ئەودا زیاتر لە ناوی شارێک دەردەکەوێت؛ وەک بیرەوەرییەکی زیندووە.
«بابووڕ مەیمەنە»؛ نزیکترین بەرهەم
گۆران: لە نێوان بەرهەمەکانت، وەک «پرسەژین»، «تەڤەرداد»، «بابووڕ مەیمەنە» و «نارینەی ڤیان»، کامەیان زیاتر لە دڵت نزیکە؟
«بابووڕ مەیمەنە»، چونکە چیرۆکێکی ڕاستەقینەیە و بێ هیچ گۆڕانێک نووسیوومە.
ئەو دواتر کاتێک دەیەوێت خۆی بە یەک ڕستە وەک نووسەر بناسێنێت، دەڵێت: ئەم دەربڕینە بە کورتی پەیوەندیی نێوان بیرکردنەوە و نووسین لە لای ئەو دەخاتەڕوو؛ واتە وشە بۆ دڵفانی تەنها ئامرازێکی نووسین نییە، بەڵکوو بەشێکە لە بیرکردنەوە و ناسینەوەی جیهان.
لە کاری وشەنامەنووسین لای دڵفانی، وشە تەنها مانایەکی فەرهەنگی نییە. پشت هەر وشەیەک، بیرەوەری، کەلتوور، ژیان و جیهانبینیی کۆمەڵگەیەک شاردراوەتەوە.
گۆران: لە «پرسەژین»دا وشەیەکت هەیە کە هەستت کردووە جیهانێکی تەواو لە پشتەوەی شاردراوەتەوە؟
«نیشتمان»؛ چونکە بەشی کۆتاییی وشە، هێمای مانەوەیە.
بۆ دڵفانی، زمان تەنها ئامرازێکی پەیوەندیکردن نییە؛ بەڵکوو کۆگای بیرەوەری و ناسنامەیە. لە هەمان چوارچێوەشدا، ئەو بۆ ئەدەبیات و ڕۆمان ڕۆڵێکی گرنگ دادەنێت و باوەڕی وایە نووسین دەتوانێت بەشێک لە ناسنامە و کەلتووری کۆمەڵگە بپارێزێت.
ئەو لە باسکردنی ئەم پەیوەندییەدا ئاماژە بە وتەی میر جەلادەت عەلی بەدرخان دەکات؛ ئەو بیرۆکەیەی کە کۆمەڵگەیەک بەبێ ڕۆمان و وێژە و ئەدەبیات، توانای ماندووبوون و بەردەوامبوونی کەمتر دەبێت.
ئەگەر وشەنامەیەک بۆ زمانەکەی بنووسێت…
گۆران: ئەگەر ڕۆژێک وشەنامەیەکی تایبەت بە زمان و وشەکانت بنووسرێت، حەز دەکەیت یەکەم وشەی ئەو وشەنامەیە چی بێت؟
«ئازادی». هەرچەند لە ڕیزبەندیی ئەلفوبێی کوردیدا لەوانەیە یەکەم وشە نەبێت، بەڵام بۆ من مانایەکی تایبەتی هەیە.
پرسیارەکەی کۆتایی، بەڵام وەڵامەکەی دڵفانی زۆر کورتە. ئەگەر بەرهەمەکانی دوای ئەو بخوازن شایەتی لەسەر کەسایەتی و ڕێگای ژیانی بدەن و ئەوە بڵێن کە خۆی هەرگیز لەبارەی خۆی نەوتووە، حەز دەکات چی بڵێن؟ وەڵامەکەی تەنها دوو وشەیە: «خزمەتکارێکی بچووک».
لەوانەیە ئەم دوو وشەیە کورتترین پێناسە بێت بۆ جیهانی بێهژام دڵفانی؛ نووسەرێک کە بۆی نووسین تەنها پیشە نییە، بەڵکوو جۆرێکە لە خزمەتکردن؛ خزمەت بە زمان، بە بیرەوەری، بە کەلتوور و لە کۆتاییدا بە کوردستان.
هەواڵنێر: بارین کرماشانی
